Zastrzeżenie numeru PESEL to wpis w państwowym rejestrze, który blokuje wzięcie kredytu na Twoje dane. Jest bezpłatne, zajmuje kilkanaście sekund w aplikacji mObywatel i w każdej chwili da się je cofnąć. Nie jest włączone domyślnie: dopóki sam go nie ustawisz, Twój numer jest w rejestrze jako niezastrzeżony.
Cztery kanały i czym się różnią
| Gdzie | Czego potrzebujesz | Cofnięcie na godziny | Historia weryfikacji |
|---|---|---|---|
| Aplikacja mObywatel | Telefon z aktywnym profilem | Tak | Tak |
| Serwis gov.pl | Profil zaufany, e-dowód, bankowość | Tak | Tak |
| Urząd gminy | Dokument tożsamości | Zwykle nie | Nie |
| Placówka pocztowa | Dokument tożsamości | Zwykle nie | Nie |
Kanał cyfrowy daje dwie rzeczy, których nie ma przy okienku: cofnięcie na czas określony i podgląd tego, kto pytał o Twój numer.
Co blokuje zastrzeżony PESEL
Od 1 czerwca 2024 roku instytucje mają obowiązek sprawdzić rejestr przed wykonaniem określonych czynności. Zastrzeżony numer blokuje między innymi:
- udzielenie kredytu i pożyczki, także zakupu na raty przez bank i firmę pożyczkową,
- wypłatę gotówki w oddziale powyżej progu ustalonego przez bank,
- wydanie duplikatu karty SIM oraz część operacji na numerze u operatora,
- czynności notarialne, w tym sprzedaż nieruchomości,
- zawarcie umowy leasingu.
Ten trzeci punkt jest szczególnie wart uwagi, bo duplikat karty SIM to narzędzie ataku SIM swap, w którym oszust przejmuje numer razem z kodami autoryzacyjnymi z banku.
Czego zastrzeżenie nie zrobi
Rejestr obejmuje wąską listę czynności i nie jest tarczą na wszystko. Nie zablokuje zakupów na raty poza systemem bankowym, zawarcia zwykłej umowy cywilnej, założenia konta w serwisie internetowym ani logowania do kont, do których ktoś zdobył hasło. Nie unieważnia też zobowiązań zaciągniętych wcześniej: działa wyłącznie na przyszłość.
Nie chroni również przed samym podszywaniem się pod Ciebie w kontaktach z ludźmi. Jeśli razem z PESEL-em wyciekły imię, nazwisko i numer telefonu, warto sprawdzić, czy numer telefonu też wyciekł, i liczyć się z falą telefonów.
Jak zastrzec krok po kroku
- 1Otwórz mObywatela i wejdź w sekcję Usługi. Jeśli usługi nie widzisz, zaktualizuj aplikację.
- 2Wybierz Zastrzeż PESEL.
- 3Potwierdź zastrzeżenie. Zmiana jest widoczna w rejestrze natychmiast.
- 4Zjedź niżej i zobacz Historię weryfikacji, żeby wiedzieć, gdzie jej szukać, gdy będzie potrzebna.
W przeglądarce ścieżka jest ta sama, po zalogowaniu profilem zaufanym, e-dowodem albo przez bankowość elektroniczną. W urzędzie gminy i na poczcie wystarczy dokument tożsamości i wniosek na miejscu.
Kiedy zastrzec numer natychmiast
- Zgubiony lub skradziony dowód osobisty. Zastrzeżenie dokumentu i zastrzeżenie numeru PESEL to dwie różne sprawy, warto zrobić obie.
- Wyciek danych z serwisu, w którym miałeś konto. Zwłaszcza gdy podawałeś tam PESEL albo zdjęcie dowodu.
- Telefon albo SMS z prośbą o dane osobowe, po którym coś podałeś. Schematy opisujemy w tekście o vishingu.
- Nieznany wpis w historii weryfikacji, czyli zapytanie od instytucji, w której nie składałeś wniosku.
- Utrata telefonu, jeśli miałeś w nim aktywne aplikacje bankowe. Kolejność działań opisujemy w tekście o skradzionym telefonie.
Historia weryfikacji, czyli najbardziej niedoceniana część usługi
W tej samej usłudze widnieje lista podmiotów, które sprawdzały Twój numer w rejestrze, z datą i godziną. To jedyne miejsce, w którym zobaczysz próbę wzięcia kredytu na Twoje dane, zanim przyjdzie wezwanie do zapłaty.
Warto zaglądać tam co kilka tygodni, a już na pewno po każdej sprawie, przy której cofałeś zastrzeżenie. Jak czytać wynik, opisujemy w tekście o sprawdzaniu statusu PESEL.
Zanim weźmiesz kredyt: cofnij, ale na chwilę
Zastrzeżenie trzeba zdjąć przed wizytą w banku, bo instytucja sprawdza rejestr w momencie składania wniosku. Kanał cyfrowy pozwala ustawić cofnięcie na czas określony, po którym blokada wraca sama. To wariant, o którym warto wiedzieć, bo bezterminowe cofnięcie łatwo zostawić na miesiące. Procedurę rozkładamy w tekście o cofaniu zastrzeżenia PESEL.
Uwaga na telefon w tej sprawie
Zastrzeżenie i jego cofnięcie robisz wyłącznie sam: w aplikacji, w przeglądarce albo przy okienku. Nikt nie musi Ci w tym pomagać i nikt nie potrzebuje do tego Twoich haseł ani kodów z SMS-a.
Telefon od rzekomego pracownika banku, który informuje, że „ktoś właśnie próbuje wziąć kredyt na Twoje dane” i proponuje pomoc, jest oszustwem korzystającym z popularności tego tematu. Prawdziwą informację o takiej próbie znajdziesz sam, w historii weryfikacji. Numer dzwoniącego sprawdź w wyszukiwarce i zgłoś do CERT Polska.
Co dalej, jeśli podejrzewasz, że jest już za późno
- 1Zastrzeż PESEL, jeśli nie jest zastrzeżony.
- 2Pobierz raport z BIK i sprawdź konta w biurach informacji gospodarczej. Prowadzimy przez to w tekście o sprawdzaniu, czy ktoś wziął na Ciebie kredyt.
- 3Złóż zawiadomienie na policję. To podstawa przy późniejszym kwestionowaniu zobowiązania.
- 4Zgłoś sprawę bankowi, w którym rzekomo zaciągnięto zobowiązanie, na piśmie.
Najczęściej zadawane pytania
Jak zastrzec numer PESEL?
W aplikacji mObywatel, w sekcji Usługi, pozycja Zastrzeż PESEL. Alternatywnie w serwisie gov.pl po zalogowaniu, w urzędzie gminy albo w placówce pocztowej z dokumentem tożsamości.
Czy zastrzeżenie PESEL jest płatne?
Nie. Zastrzeżenie, sprawdzenie statusu i cofnięcie są bezpłatne we wszystkich kanałach.
Czy zastrzeżony PESEL blokuje wszystko?
Nie. Blokuje głównie kredyty, pożyczki, wypłaty gotówki powyżej progu, duplikat karty SIM i czynności notarialne. Płatności kartą, pensja czy zakupy działają normalnie.
Czy zastrzeżenie działa wstecz?
Nie. Rejestr chroni tylko przed przyszłymi czynnościami. Zobowiązań zaciągniętych wcześniej nie unieważnia, więc przy podejrzeniu wyłudzenia trzeba osobno sprawdzić BIK i zgłosić sprawę.
Czy PESEL jest zastrzeżony automatycznie?
Nie. Usługa jest dobrowolna i domyślnie wyłączona. Dopóki sam jej nie włączysz, numer figuruje w rejestrze jako niezastrzeżony.
